تبلیغات
زبان و ترجمه - انجام ترجمه به عنوان پایان نامه
 
زبان و ترجمه
جامع ترین سایت زبان انگلیسی و مطالعات ترجمه
درباره سایت


وبگاه «زبان و ترجمه» در سال 1384 فعالیت خود را آغاز کرد. این وبگاه در آغاز فعالیت خود، توسط گروهی از دانشجویان رشته ی مترجمی زبان انگلیسی مدیریت می شد. اکنون پس از گذشت بیش از ده سال، وبگاه «زبان و ترجمه» یکی از پر بازدید ترین وبگاه های تخصصی در حوزه ی زبان و ترجمه محسوب می شود.

مدیر سایت : صادق خجسته پناه
نظرسنجی
نظر شما در مورد مطالب و محتوای سایت چیست؟








نگاهى به انجام ترجمه به عنوان پایان‌نامه در دوره کارشناسى ارشد مترجمى زبان

شکى نیست که ترجمه سه بعد دارد: علم، فن و هنر. آنچه در دوره کارشناسى مترجمى زبان انگلیسى تدریس مى‌شود بیشتر فن ترجمه است. زیرا از میان ۱۱۸ واحد دروس اختصاصى این رشته فقط ۴ واحد به اصول و نظریه‌هاى ترجمه اختصاص داده شده است: اصول و روش ترجمه ۲ واحد (ترم چهارم) و اصول و مبانى نظرى ترجمه ۲ واحد (ترم پنجم). دروس عملى ترجمه این دوره را دروس ترجمه متون ساده، ترجمه پیشرفته ۱و ۲، ترجمه شفاهى ۱و ۲ و ۳، ترجمه فیلم و نوار، ترجمه متون مطبوعاتى ۱و ۲، ترجمه مکاتبات و اسناد ۱و ۲، ترجمه انفرادى ۱و ۲، ترجمه متون ادبى، ترجمه متون سیاسى و ترجمه متون اقتصادى تشکیل مى‌دهند. هر کدام از این دروس به ارزش ۲ واحد مى‌باشد و در مجموع ۳۲ واحد را تشکیل مى‌دهند. اگر ۴ واحد درس بررسى آثار ترجمه شده اسلامى ۱و ۲ که در واقع به گونه‌اى نقد ترجمه در سطح ابتدایى است را نیز به دروس ذکر شده اضافه کنیم، بنابراین از مجموع ۴۰ واحد دروس این دوره که به گونه‌اى در رابطه با ترجمه است ۴ واحد را اصول و نظریه‌هاى ترجمه، ۳۲ واحد ترجمه عملى و ۴ واحد را نیز نقد ترجمه تشکیل مى‌دهد. بنابراین مى‌توان این دوره را دوره کارشناسى مترجمى (تربیت مترجم) زبان انگلیسى نامید و هدف آن را تربیت مترجمان جهت بازار کار تعریف کرد.

دوره کارشناسى ارشد این رشته با همان نام مترجمى زبان انگلیسى ارائه مى‌شود. دروس این دوره شامل ۲۲ واحد دروس تخصصى اجبارى، ۶ واحد دروس تخصصى انتخابى (اختیارى) و ۴ واحد پایان نامه مى‌باشد. دروس تخصصى اجبارى این رشته شامل ۱۱ درس: زبان‌شناسى کاربردى و ترجمه، روش‌هاى پیشرفته تحقیق و ترجمه، نظریه‌هاى ترجمه، ادب فارسى در ادبیات جهان، واژه‌شناسى و معادل‌گزینى در ترجمه، سمینار مسائل ترجمه، مدل‌هاى ترجمه، نقد و بررسى آثار ترجمه شده اسلامى، ارزشیابى پیشرفته و ترجمه، کارگاه ترجمه و نقد کاربردى در ترجمه است. از میان ۲۲ واحد فقط ۲ واحد کارگاه ترجمه در رابطه با ترجمه عملى است و دیگر واحدها به نظریه‌ها و مطالعات ترجمه مى‌پردازد. آنچه از نام دروس این دوره مشخص است این رشته در دوره کارشناسى ارشد در واقع مطالعات ترجمه است نه مترجمى و تربیت مترجم.

در این راستا آقاى دکتر حسین ملانظر که خود از بنیان‌گذاران دوره کارشناسى ارشد مترجمى زبان انگلیسى و مدیر گروه زبان انگلیسى دانشگاه علامه طباطبایى هستند در مصاحبه‌اى با نشریه درباره ترجمه شماره ۶، درباره هدف و سیاست‌گذارى این رشته اظهار داشته‌اند که در سال‌هاى اخیر تلاش داشته‌اند تا رشته مترجمى زبان را از ترجمه زبان و ادبیات خارجى جدا کنند و با بخشیدن هویتى مستقل به آن و با تاکید بر فرهنگ، رشته ترجمه را به دانش (مطالعات ترجمه) نزدیک‌تر کنند. همچنین آقاى دکتر على خزاعى‌فر که بنیان‌گذار فصلنامه مترجم است و سالیان سال سعى در خدمت به مترجمان داشته‌اند نیز در مصاحبه‌اى با نشریه درباره ترجمه شماره ۴، اظهار داشته‌اند که اولین کارى که براى کارشناسى ارشد این رشته باید انجام دهند این است که نام این رشته را از مترجمى به مطالعات ترجمه تغییر دهند. آنچه در این رشته ارائه مى‌شود هیچ ربطى به تربیت مترجم ندارد. در این صورت چه دلیل دارد که نام رشته، مترجمى باشد که گاهى نیز منجر به سوء تفاهم مى‌گردد.

حال با توجه به دروس این دوره که باید فى‌الواقع نام «مطالعات ترجمه» را بر آن نهاد این سوال پیش مى‌آید که چرا در پایان این دوره به جاى انجام تحقیق در زمینه مطالعات ترجمه، ترجمه کتاب نیز قابل قبول است؟ مطالعات ترجمه هدفى جز کمک به آموزش، پیش‌برد و افزایش کیفیت ترجمه ندارد. اما آیا ترجمه‌ها هدفمند انجام مى‌شود؟ آیا در انجام ترجمه‌ها با بکارگیرى نظرات درباب مطالعات ترجمه توجه مى‌شود؟ آیا ترجمه کتاب ماحصل سه ترم مطالعه مطالعات ترجمه است؟ یا اینکه ترجمه صرفاٌ تلاشى براى گریز از مطالعات ترجمه و علم ترجمه است. آیا دانشجویانى که دست به کار ترجمه کتاب مى‌زنند سعى بر آن دارند که به جامعه کمکى کنند؟ آیا هدفى را دنبال مى‌کنند؟ آیا روش و ترفند خاصى را در ترجمه خود به کار مى‌برند؟ آیا با ترجمه خود به جامعه علمى کمک مى‌کنند؟ به نظر مى‌رسد که در اکثر موارد این گونه نیست و برخى از دانشجویان فقط جهت فرار از مطالعه و انجام تحقیق و رعایت نکات دقیق تحقیق و نگارش دست به کار ترجمه کتاب مى‌شوند. به نظر مى‌‌رسد با ادامه این رویه حاصلى جز فراموشى علم ترجمه به جا نمى‌ماند. زیرا معمولاٌ دانشجویان ما پس از فراغت از تحصیل به قول غلامعلى حداد عادل به معناى واقعى کلمه فارغ‌التحصیل مى‌شوند و دیگر پی‌گیر مطالعات رشته خود نیستند. اما با تحقیق و نگارش پایان‌نامه حداقل دانشجویان ملزم به مطالعه نظریات و تازه‌هاى مطالعات ترجمه مى‌شوند و همچنین با روش انجام تحقیق علمى و نگارش پایان‌نامه و نگارش مقاله آشنا مى‌شوند و آنگاه شاید راهى براى ادامه مطالعه و افزایش دانش عمومى و تحقیق براى دانشجویان باز شود.

به هر حال ترجمه را نمى‌توان از سه مقوله علم، فن و هنر جدا دانست اما ترجمه توان علمى فرد را نشان نمى‌دهد، آن هم در جایى که نگارش پایان‌نامه به معناى عصاره و چکیده و توان علمى فرد است. در این صورت به نظر مى‌رسد که دیگر علم ترجمه، نظرات و یافته‌هاى مطالعات ترجمه به بوته فراموشى سپرده مى‌شود. دیگر از کتاب‌هاى مشهور و معروف در باب ترجمه شاید فقط نام نویسنده آن در ذهن دانشجویان باقى بماند نه محتواى کتاب. دیگر انواع ترجمه، مدل‌هاى ترجمه، نام‌هاى مشهور نایدا، نیومارک، کت فورد و… تعاریف آنها از ترجمه و تقسیم‌بندى‌هاى آنها از انواع ترجمه کاملاٌ فراموش مى‌گردد.

متاسفانه دانشجویان ما گاهى اوقات به رشته تخصصى خود هم علاقه ندارند و در باب ترجمه کتاب با این پیشنهاد روبرو مى‌شوند که کتابى را ترجمه کنند که در رشته‌هاى دیگر کاربرد داشته باشد. اما دانشجویان ما که به رشته خود (مطالعات ترجمه) علاقه ندارند آن وقت به چه رشته‌اى علاقه دارند که بخواهند به آن رشته کمک کنند. آقاى دکتر عبدالمهدى ریاضى در کتاب خود ( How to Write Research Proposal ) پیشنهاد مى‌کنند که موضوع پایان‌نامه بر اساس تجربه و علاقه خود دانشجویان انتخاب شود اما دانشجویانى که دست به ترجمه کتاب مى‌زنند نه علاقه‌اى به کتاب و مطالعه دارند و نه اساساٌ تجربه‌اى در حیطه موضوع کتابى که ترجمه مى‌کنند و فقط رنج ترجمه کتابى که باید بیش از ۲۰۰ صفحه باشد را به جان مى‌خرند تا از مطالعات ترجمه و افزودن به دانش ترجمه فرار کنند و به چند فرهنگ لغت بسنده مى‌کنند و در نهایت کارى پر مشقت و دشوار انجام مى‌دهند.

موضوع دیگر به کارگیرى پایان‌نامه‌ها و استفاده کاربردى از آن است که هم مى‌تواند به عنوان مرجع مورد استفاده دانشجویان قرار بگیرد و هم به صورت مقاله‌اى در نشریات تخصصى منتشر شود و هم مورد استفاده دیگر دانشجویان و علاقه‌مندان قرار بگیرد. شایان ذکر است که ۵/ ۱ تا ۲ نمره از نمره پایان‌نامه مربوط به چاپ و نشر مقالات از پایان‌نامه یا دیگر تحقیقات است. اما قدر مسلّم از ترجمه کتابى که در رابطه با رشته ترجمه و مطالعات ترجمه نیست نمى‌توان مقاله علمى و تحقیقاتى تهیه و منتشر کرد.

 مطالعات ترجمه هدفى جز کمک به مترجمان و بهبود ترجمه ندارد، اما با این رویه به نظر مى‌رسد که ترجمه کتاب به عنوان پایان‌نامه- که عصاره توان علمى و تلاش علمى فرد است- در حد ترجمه انفرادى ۱ و ۲ در دوره کارشناسى تنزل مى‌یابد با این تفاوت که در دوره کارشناسى ارشد حجم ترجمه انفرادى افزایش مى‌یابد از یک فصل به تمامى کتاب. پایان‌نامه‌اى که بر این روال باشد مورد استفاده هیچ کس قرار نمى‌گیرد و در نهایت در گوشه کتابخانه دانشگاه‌ها بدون ارجاع خاک خواهد خورد.

اما اگر قرار باشد ترجمه‌اى از کتاب انجام پذیرد، ترجمه باید هدفمند باشد. انتخاب کتاب، کاربرد کتاب، لزوم ترجمه کتاب باید بر اساس نیازهاى جامعه باشد، نه صرفاٌ فرار از تحقیق و نگارش پایان‌نامه. چنانچه قرار است کتابى ترجمه شود سایر نهادها اعم از آموزشى، پرورشى، تربیتى، دانشگاه‌ها و… و همچنین انتشارات کتاب‌هاى مورد نیاز خود را به دانشگاه‌ها و دانشکده‌هاى زبان اعلام دارند تا دانشگاه‌ها با ابلاغ کتاب‌هاى مورد نیاز جهت ترجمه به دانشجویان با تعیین زمان و اولویت، کار ترجمه را هدفمند سازند. به دانشگاه‌ها نیز پیشنهاد مى‌شود که ترجمه دانشجویان را بدون دریافت وجهى یا دریافت حداقلى در اختیار نهادها، دانشگاه‌ها و انتشارات قرار دهند. به هر حال علم را اهل علم بارور مى‌کنند و اهل علم باید همراه و کمک حال هم باشند. بنابراین دیگر در اینجا مادیات مهم نیست. پیشنهاد مى‌شود که نهادها هم در طول ترجمه کتاب حداکثر کمک خود را به مترجمان و دانشجویان انجام دهند و پس از انجام دفاع توسط دانشجویان متن ترجمه شده کتاب را بر اساس نمره اکتسابى مترجم به متخصصان و ویراستاران رشته مربوطه دهند تا نسبت به اصلاح موارد تخصصى و واژگان تخصصى همت گمارند و ویراستاران هم به تعدیل ترجمه کمک کنند. اگر این چنین شود در فرایند ترجمه کتاب حق‌الزحمه مترجم حذف مى‌شود، چون مترجم داوطلبانه و جهت انجام پایان‌نامه دست به ترجمه زده است و نه مسائل مادى- در دانشگاه‌هاى آزاد اسلامى دانشجویان حتى براى انجام پایان‌نامه مبلغى در حدود یک میلیون تومان نیز مى‌پردازند- در نتیجه فقط هزینه ویراستاران و چاپ و نشر کتاب باقى مى‌ماند که منجر به کاهش قیمت تمام شده کتاب مى‌شود. آن‌گاه کتاب‌هایى که توسط دانشجویان ترجمه مى‌شود، مورد استفاده سایر نهادها نیز قرار مى‌گیرد.

برگرفته از: مجله ترجمان





نوع مطلب : درباره رشته مطالعات ترجمه، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
4 فروردین 90 03:30
آقا خیلی وبلاگ عالی داری. ممنون . استفاده کردیم
2 اسفند 89 22:26
خب البته این فقط مشکل مترجمی یا همون مطالعات ترجمه نیست
بلکه همه رشته های دانشگاهی ما به همین شکل هست
دقیقا درسته ما بیشتر دانشجوهامون در واقع قصدشون مدرک گرفتن هست نه تحصیلات و بعد پایان تحصیل علمشون ته میکشه ...
2 اسفند 89 21:30
سلام بزارید ک÷ی کنیم
صادق خجسته پناهبرای ذخیره و مطالعه كردن مطالب می توانید از طریق مرورگر كل صفحه را ذخیره كنید.
انتشار مطالب با ذكر منبع مجاز است.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :